Nuôi ong dú không phải việc làm đều tay quanh năm. Có tháng bận, có tháng gần như không đụng tới.
Nắm được nhịp thì mọi việc tự sắp vào đúng chỗ, đỡ phải đoán và đỡ làm sai lúc.
- Việc dồn vào hai đợt: tách đàn và thu mật
- tháng 1 đến tháng 3 là quãng nhàn nhất, chỉ quan sát
- Gia cố chống đổ phải làm trước mùa mưa
- Mọi việc bám lịch hoa chứ không bám lịch dương
Nguyên tắc chung
Mọi việc bám theo nguồn hoa, không bám theo lịch dương.
Khi ngoài kia nhiều hoa thì đàn chịu được xáo trộn: tách đàn, kiểm tra, chuyển chỗ. Khi hết hoa thì mọi can thiệp đều tốn của đàn.
Ở Đông Nam Bộ, mùa nhiều hoa là tháng 5 đến tháng 11, mùa ít hoa là tháng 12 đến tháng 4. Chỉ cần nhớ hai mốc đó là đủ để sắp phần lớn công việc.
Lịch cả năm
Cách Vua Ong đang làm. Năm nào thời tiết bất thường thì dịch theo.
| Giai đoạn | Việc chính | Việc không nên |
|---|---|---|
| Đầu tháng 5 đến tháng 11 | Kiểm tổng thể, gia cố, tỉa cành | Tách ngay khi vừa có mưa |
| Giữa tháng 5 đến tháng 11 | Tách đàn, nhân đàn | Thu mật |
| Cuối tháng 5 đến tháng 11 | Thu mật đợt chính, lọc đóng chai | Tách đàn |
| Đầu tháng 12 đến tháng 4 | Kiểm dự trữ, che nắng, chống kiến | Thu thêm mật |
| tháng 1 đến tháng 3 | Chỉ quan sát từ ngoài | Mở thùng, tách, thu |
| Cuối tháng 12 đến tháng 4 | Chuẩn bị mùa mới, trồng hoa | Can thiệp sâu vào tổ |
Hai đợt bận nhất
Tách đàn giữa tháng 5 đến tháng 11: chọn ngày nắng, làm buổi chiều mát, mỗi tổ mất khá nhiều thời gian nếu làm cẩn thận.
Thu mật cuối mùa mưa: vừa nặng vừa phải sạch sẽ. Lấy bọng, chắt, lọc, để lắng, đóng chai. Làm ẩu là hỏng cả mẻ.
Hai đợt này nên sắp xếp trước, nhất là với người đang cân nhắc giữa ong dú và ong mật vốn không rảnh cả ngày.
Ngoài hai đợt đó, phần lớn thời gian trong năm chỉ mất chừng nửa tiếng mỗi ngày.
Việc hằng tuần quanh năm
Đi một vòng nhìn cửa tổ, khoảng một phút mỗi tổ.
Kiểm chân chống kiến. Ở Đông Nam Bộ thì kiến là mối lo chung nhưng ong dú yếu thế hơn khi bị tấn công, nên việc này càng phải làm đều.
Ghi một dòng vào sổ cho tổ nào có gì đáng ghi.
Cả ba việc gộp lại chưa tới nửa tiếng cho một trại vài chục tổ.
Điều chỉnh cho năm bất thường
Năm mưa sớm thì mọi mốc dịch lên, năm khô kéo dài thì lùi lại. Đừng bám cứng vào tháng.
Cách chắc là nhìn hoa chứ không nhìn lịch: thấy tràm và điều bắt đầu nở thì biết mùa đã tới.
Ghi lại mốc mỗi năm. Sau vài năm là có lịch riêng cho vườn nhà, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.
Cách ghi gọn nhất là dùng luôn cuốn sổ theo dõi tổ, thêm một dòng ở cuối trang mỗi tuần: tuần này cây gì nở, ong về mang phấn màu gì. Cuối năm đọc lại là dựng được lịch riêng mà không phải làm thêm việc gì.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Bám cứng vào tháng dương lịch thay vì nhìn nguồn hoa
- Dồn tất cả việc vào một đợt cho tiện
- Bỏ qua việc kiểm tra hằng tuần trong mùa khô
Câu hỏi thường gặp
Tháng nào bận nhất?
Giữa tháng 5 đến tháng 11 khi tách đàn và cuối mùa mưa khi thu mật.
Mùa khô có việc gì không?
Chỉ quan sát và chống kiến. Đây là quãng nhàn nhất, việc tốt nhất là để đàn yên.
Mỗi tuần mất bao nhiêu thời gian?
Ngày thường chừng nửa tiếng. Chỉ hai đợt tách đàn và thu mật là mất cả buổi.
Có cần lịch riêng cho từng tổ không?
Không cần. Lịch chung cho cả trại, còn ghi chép thì theo từng tổ.
Ở Vua Ong có việc nào đặc thù không?
Có, do nuôi song song hai loài đòi hỏi hai bộ kỹ thuật khác nhau và dễ áp nhầm nên phần chuẩn bị trước mùa được làm kỹ hơn bình thường.