Mối và ẩm mốc không tấn công đàn trực tiếp như kiến, nhưng phá cái nhà mà đàn đang sống.
Cả hai đều âm thầm: khi nhìn thấy rõ thì thường đã muộn.
- Mối ăn từ chân thùng lên, thường phát hiện muộn
- Ẩm mốc làm sáp mềm, phấn dự trữ hỏng, ấu trùng kém
- Ở Đông Nam Bộ thì nuôi song song hai loài đòi hỏi hai bộ kỹ thuật khác nhau và dễ áp nhầm, nên chống ẩm càng quan trọng
- Phòng bằng cách kê cao, thoáng gầm và chọn gỗ khô
Mối
Mối ăn gỗ từ chân thùng và đáy thùng lên, chỗ khuất tầm nhìn.
Dấu hiệu sớm: đường đất nhỏ chạy dọc chân kê, hoặc gỗ ở đáy nghe rỗng khi gõ nhẹ.
Khi thấy mối trên thân thùng thì thường đã ăn khá sâu. Lúc đó gỗ mềm, thùng có thể sập hoặc đổ khi gặp gió.
Nguy hiểm hơn: đường mối cũng là đường cho kiến. Hai thứ thường đi cùng nhau.
Cách phòng: dùng chân trụ gạch hoặc bê tông thay chân gỗ, kiểm đáy thùng khi đi kiểm chống kiến.
Ẩm mốc
Ẩm không làm chết đàn ngay nhưng làm mọi thứ tệ dần: sáp mềm, bọng dễ nứt, phấn dự trữ lên mốc, ấu trùng phát triển kém.
Dấu hiệu: mở thùng thấy mặt trong nắp đọng nước, vệt mốc trắng hoặc xanh ở góc, mùi bên trong ngai ngái chứ không thơm chua như bình thường.
Ở Đông Nam Bộ thì nuôi song song hai loài đòi hỏi hai bộ kỹ thuật khác nhau và dễ áp nhầm, nên đây là vấn đề thường trực chứ không chỉ mùa mưa.
| Nguyên nhân ẩm | Dấu hiệu | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Kê thấp, hơi từ nền bốc lên | Đáy thùng ẩm, mốc ở góc dưới | Kê khoảng tám tấc cho tổ ong dú, khác với cách kê thùng ong mật |
| Gầm bí, không thoáng | Ẩm kéo dài sau mưa | Để trống gầm, không kê sát tường |
| Nước nhỏ giọt từ tán cây | Nắp mục một chỗ | Làm mái che |
| Mưa tạt vào cửa tổ | Ong khó ra vào, ẩm gần cửa | Mái rộng hơn thùng |
| Thùng nứt | Nước vào theo khe | Chuyển đàn sang thùng khác |
| Đặt chỗ trũng đọng nước | Ẩm quanh năm | Dời chỗ đặt |
Xử lý khi đã có mốc
Chọn ngày nắng, mở nắp lau khô phần đọng nước, cạo bỏ vệt mốc thấy được.
Để hé nắp một lúc cho thoáng rồi đóng lại. Đừng để hé qua đêm.
Không dùng hoá chất gì cả. Đàn khoẻ sẽ tự dọn nốt phần còn lại.
Sau đó xử lý nguyên nhân: kê cao hơn, làm mái che, hoặc dời chỗ đặt nếu vị trí đó vốn trũng ẩm.
Nếu gỗ ở đáy đã ngấm nước và mềm ra thì nên chuyển đàn sang thùng khác. Gỗ đã ngấm thì mùa sau lại mốc tiếp.
Phòng từ khâu chọn thùng
Gỗ phải khô hẳn trước khi đóng thùng. Gỗ tươi co ngót nứt nẻ, tạo khe cho nước và côn trùng.
Gỗ dày giữ nhiệt và chống ẩm tốt hơn gỗ mỏng.
Tránh gỗ đã xử lý hoá chất chống mối, vì ong dú nhạy với mùi lạ. Thà dùng chân trụ gạch để chặn mối từ dưới lên.
Ở Vua Ong, thùng được kiểm đáy và chân mỗi khi đi chống kiến, nên phát hiện mối và ẩm đều sớm.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Chỉ nhìn mặt trên thùng, không kiểm đáy và chân
- Dùng gỗ đã xử lý hoá chất chống mối
- Lau mốc rồi bỏ qua nguyên nhân gây ẩm
Câu hỏi thường gặp
Mốc trong thùng có lây sang đàn khác không?
Không lây theo kiểu bệnh truyền nhiễm, nhưng nếu cùng một khu ẩm thì đàn nào cũng gặp.
Có nên dùng thuốc chống mối cho thùng không?
Không. Ong dú nhạy với mùi lạ. Dùng chân trụ gạch hoặc bê tông thì hiệu quả hơn.
Thùng bị mối thì thay hay chữa?
Nếu gỗ đã mềm thì nên thay. Chữa chỉ được khi mới chớm.
Bao lâu kiểm đáy thùng một lần?
Gộp chung với buổi kiểm chống kiến hằng tuần, chỉ mất vài giây mỗi tổ.
Ở Đông Nam Bộ chống ẩm quan trọng tới đâu?
Rất quan trọng, vì nuôi song song hai loài đòi hỏi hai bộ kỹ thuật khác nhau và dễ áp nhầm.