Ong dú cho bao nhiêu mật so với ong mật

Ai từng thấy người nuôi ong mật quay cả thùng ra từng xô mật, rồi sang nhìn một thùng ong dú chỉ có những bầu mật nhỏ bằng đầu ngón tay, đều hỏi cùng một câu: sao chênh nhau nhiều vậy, và nuôi ong dú để làm gì nếu mật ít như thế. Muốn trả lời cho đúng, phải đặt hai loài cạnh nhau, so từng điểm, rồi mới thấy mỗi bên mạnh ở đâu.

Hai loài khác nhau từ cơ thể tới cách xây tổ

Ong mật thân to, bay xa, một đàn có quân số rất lớn và xây sáp thành cầu phẳng, mỗi lỗ chứa một ít mật, xếp kín cả cầu. Người nuôi đặt cầu vào thùng có khung, đầy thì rút ra quay ly tâm, trả cầu rỗng lại cho ong.

Ong dú thân nhỏ, bay gần, quân ít hơn nhiều. Chúng không xây cầu phẳng mà làm những bầu tròn bằng sáp trộn nhựa cây, gọi chung là keo, để chứa mật và phấn riêng. Muốn lấy mật phải chích hoặc cắt bầu, không quay được. Chỉ riêng cách chứa mật đã giới hạn lượng mật trong một thùng.

So sánh từng điểm

Vì sao không thể ép ong dú cho mật bằng ong mật

Có người nghĩ chỉ cần thùng to hơn, cho ăn thêm, là ong dú sẽ ra nhiều mật. Không phải vậy. Quân số và tầm bay của đàn là giới hạn sinh học. Thùng to quá còn khiến đàn khó giữ ấm, khó canh giữ, dễ bị kiến và ruồi lính đen xâm nhập. Cho ăn nước đường thì ong cất vào bầu, lẫn vào mật, khiến mật không còn là mật thật của hoa, đó là điều người nuôi tử tế không làm.

Cách duy nhất để có thêm mật một cách bền là có nhiều nguồn hoa quanh tổ và giữ đàn khoẻ qua mùa khô. Đọc thêm ở mục Nguồn hoa theo mùa.

Vậy nên chọn nuôi loài nào

Hợp với ong mật nếu

• Có đất rộng, xa khu dân cư, sẵn sàng mặc đồ bảo hộ.
• Mục tiêu là sản lượng lớn, bán mật theo thùng.
• Có thời gian theo mùa hoa, có thể chở thùng đi xa.

Hợp với ong dú nếu

• Nuôi gần nhà, có trẻ nhỏ, không muốn lo bị đốt.
• Muốn mật khác biệt, số lượng ít, dùng trong nhà hoặc bán theo lọ nhỏ.
• Có vườn cây, muốn thêm ong giúp thụ phấn.
• Thích một nghề nhẹ công, kiểm tra vài lần mỗi tháng là đủ.

Nhiều người nuôi cả hai, nhưng đặt cách xa nhau, vì ong mật đông quân có thể vào cướp mật thùng ong dú.

Người mới nên bắt đầu thế nào

1. Bắt đầu với một vài đàn ong dú khoẻ, đặt gần nhà để dễ quan sát.
2. Ghi lại lịch hoa quanh tổ trong một năm.
3. Không thu năm đầu, để đàn tích dự trữ.
4. Năm sau mới quyết định nhân đàn bằng cách tách, hay giữ để lấy mật.

Phần kỹ thuật chăm hằng ngày có ở mục Kỹ thuật nuôi.

Muốn tận mắt so sánh

Đọc thì khó hình dung bầu mật ong dú nhỏ ra sao, mật chua thanh thế nào. Cách nhanh nhất là đến xem một trại đang nuôi. Tại trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh, người mới có thể xem thùng ong dú mở ra bằng tay trần, nếm mật, chọn tổ giống, và tìm hiểu các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Ai muốn học thực hành bài bản có thể đăng ký tour tham quan, học tại trại.

Câu hỏi thường gặp