Giá tổ ong dú chênh nhau do đâu: hiểu từ gốc sinh học

Ai từng nuôi ong mật rồi chuyển sang ong dú thường bỡ ngỡ ở khâu mua giống. Ong mật thì người ta quen nói theo số cầu, theo chúa mới hay chúa già, dễ so. Ong dú thì không có cầu để đếm, không có thị trường chúa riêng, mỗi tổ là một khối bầu sáp xếp theo kiểu riêng của đàn đó. Vì vậy giá tổ ong dú khó so hơn, và chênh lệch giữa các nơi cũng rộng hơn.

Để biết một mức giá có hợp lý không, cách chắc nhất là hiểu ong dú sống ra sao. Mỗi đặc điểm sinh học dưới đây đều để lại dấu vết trên giá.

Ong dú và ong mật: khác nhau ở chỗ nào liên quan tới giá

Tách đàn: vì sao tổ khoẻ không rẻ được

Muốn có thêm một tổ ong dú, người nuôi phải tách từ một đàn mẹ đủ mạnh. Đàn mẹ phải dư quân, dư bầu nhộng, có dự trữ; tách xong cả đàn mẹ lẫn đàn con đều cần thời gian hồi lại. Không có cách nào ép nhanh mà không làm yếu cả hai.

Đó là lý do một tổ đã tách lâu, đã tự gây được chúa và lên quân đầy thùng có giá cao hơn tổ mới tách. Người bán đã bỏ ra thời gian chăm và chịu rủi ro thay người mua. Ngược lại, nơi nào bán tổ khoẻ với giá thấp hơn hẳn mặt bằng thì nên hỏi kỹ tổ tách khi nào, vì làm tổ khoẻ không có đường tắt.

Cũng cần nói rõ: nhân đàn đúng cách là tách từ đàn nuôi, không phải đi bắt tổ trong rừng. Tổ rừng bị cưa khỏi thân cây thường mất nhiều quân, bầu vỡ, và việc khai thác như vậy làm cạn đàn tự nhiên.

Đọc một tổ khi không có cầu để đếm

Không đếm cầu được thì nhìn vào ba thứ sau, theo thứ tự quan trọng:

1. Khối bầu nhộng. Khối lớn, liền, có cả phần nhộng mới đóng nắp sáng màu là đàn đang sinh sản đều.
2. Quân ở cửa và trong thùng. Nắng lên mà cửa tổ ong ra vào liên tục, có ong mang phấn về là dấu hiệu tốt.
3. Bầu dự trữ. Bầu mật bầu phấn còn đầy quanh khối nhộng cho biết đàn có của để qua chỗ mới.

Thùng gỗ đi kèm là phần thứ tư: gỗ dày, khít, chịu được nắng mưa thì cộng thêm giá là hợp lý. Chi tiết cách nhìn từng phần có trong mục Chọn tổ giống.

Những mức giá nên dè chừng

• Tổ giá ngang tổ mới tách nhưng được giới thiệu là tổ lâu năm. Hỏi ngày tách, xin xem khối nhộng.
• Tổ vừa bị thu cạn mật. Nhìn có quân nhưng nhấc thùng thấy nhẹ, về chỗ mới dễ suy.
• Tổ khai là bắt từ rừng. Không nên mua, vừa yếu vừa góp phần làm cạn đàn tự nhiên.

Tính tổng chi phí chứ không chỉ giá tổ

Một tổ rẻ mà về suy mất vài tháng mới hồi, hoặc bỏ đi luôn, thì tổng chi phí cao hơn mua tổ tốt ngay từ đầu. Cộng thêm tiền chở, tiền kệ và mái che, và quan trọng nhất là phần hỗ trợ sau mua với người mới vào nghề. Những rủi ro thường gặp ở đàn mới về được gom ở mục Rủi ro & thiên địch.

Nơi xem tổ đúng chuẩn trước khi mua

Cách nhanh nhất để có con mắt đánh giá tổ là xem tận nơi nhiều tổ ở nhiều mức sức khác nhau. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhân đàn bằng tách tại trại, có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Người muốn tận mắt thấy một lần tách đàn, so tổ mới tách với tổ lâu năm, có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp