Hỏi «trồng cây gì cho ong» thì câu trả lời phổ biến trên mạng thường viết cho ong mật. Áp nguyên sang ong dú dễ hụt, vì hai loài khác nhau ở chính những điểm quyết định chuyện chọn cây: cỡ thân, tầm bay, và những thứ chúng mang về tổ. Hiểu được ba điểm đó thì tự chọn cây được, không cần thuộc danh sách của ai.
| Điểm khác | Ong dú | Hệ quả khi trồng cây |
|---|---|---|
| Tầm bay | Kiếm ăn chủ yếu quanh tổ, không đi xa | Cây ở cách vài cây số không giúp được; phải trồng gần thùng |
| Cỡ thân, vòi | Thân nhỏ, vòi ngắn | Hoa ống sâu, hoa to cánh dày khó khai thác; hoa li ti, hoa cúc, hoa họ hoa môi hợp hơn |
| Thứ mang về | Mật hoa, phấn hoa và nhựa cây | Ngoài cây có hoa còn cần cây tiết nhựa quanh vườn |
| Không có ngòi đốt | Hiền, dễ đặt gần nhà | Đặt được cạnh luống rau, sân trước mà không ngại |
Điểm thứ ba ít người để ý. Ong dú xây tổ bằng hỗn hợp sáp và nhựa cây, chính hỗn hợp này làm nên keo ong dú. Vườn trống trơn cây thân gỗ thì đàn thiếu nguyên liệu xây, dù hoa có nhiều. Những cây như xoài, điều, tràm, keo, mít thường có chỗ rỉ nhựa mà ong dú hay ghé.
Nhiều người trồng thật nhiều hoa, rồi thấy chúng nở rộ cùng một tháng, sau đó cả vườn lặng. Hoa nối tiếp là tháng nào cũng có ít nhất một nguồn đang nở, dù chỉ vừa phải. Với ong dú, mấy tuần liền không có gì còn tệ hơn một tháng ít hoa.
Ở phần lớn vùng nuôi ong dú phía Nam, chỗ hụt nặng nhất thường rơi vào giữa và cuối mùa khô, khi cỏ dại khô cháy và cây ăn trái đã qua mùa bông. Vùng có mùa đông lạnh thì lại hụt vào những tuần rét đậm, mưa phùn kéo dài. Mỗi nơi một khác, nên cách chắc nhất là tự ghi lịch nở quanh nhà.
Húng quế, tía tô, kinh giới, rau mùi, thì là: hoa nhỏ, nông, nở kéo dài. Chỉ cần để vài gốc trổ bông.
Xuyến chi, sao nhái, cúc dại: đầu hoa gồm nhiều hoa con li ti, rất hợp với vòi ngắn. Dễ tự gieo lại.
Cho nhiều hoa trong mùa bông. Dừa ra buồng hoa rải rác nhiều tháng nên là nguồn đều tay ở vùng trồng được dừa.
Không nhất thiết đẹp, nhưng là nguồn nguyên liệu làm tổ. Một vài cây quanh vườn là đủ.
Kỹ thuật giữ đàn qua mùa hụt, như che nắng, giảm bớt thể tích thùng, có ở chuyên mục Kỹ thuật nuôi.
Những dấu hiệu này nên ghi lại song song với lịch nở. Nhật ký thực tế của người nuôi có ở Nhật ký trại.
Đọc thì hiểu, nhưng nhìn một vườn có hoa nối tiếp thật sự sẽ nhớ lâu hơn. Tour thực hành tại trại cho xem cách đặt thùng cạnh nguồn hoa và cách đọc cửa tổ ngoài đời. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh cũng là nơi có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú cho người muốn bắt đầu hoặc tìm hiểu thêm.
Một phần dùng được, nhất là cây có hoa nhỏ. Nhưng cây hoa ống sâu hoặc nguồn ở xa thì ong dú khó tận dụng. Nên chọn lại theo tầm bay và cỡ hoa.
Để trộn với sáp xây tổ, làm bình chứa mật, phấn và bịt khe hở. Hỗn hợp đó chính là keo ong dú.
Rau gia vị và hoa dại cho hoa sau vài tuần đến vài tháng. Cây bụi mất một hai năm, cây thân gỗ lâu hơn. Nên trồng cả ba nhóm cùng lúc.
Không cần. Nhiều loại nở lệch tháng nhau quan trọng hơn trồng nhiều một loại cùng nở một lúc.
Có. Mật ong dú vốn chua thanh, nhiều nước, nhưng màu và mùi đổi theo nguồn hoa từng mùa. Mật nhiều nước nên giữ ngăn mát tủ lạnh sau khi thu.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Lịch nguồn hoa với ong dú khác hẳn ong mật vì tầm bay, cách cất mật và nhịp lớn của đàn. Giải thích từ gốc và một năm của đàn ong dú theo mùa hoa, kèm
Giáp hạt là khái niệm cơ bản mà người mới nuôi ong hay bỏ qua. Bài giải thích nó là gì, vì sao ong dú và ong mật phản ứng khác nhau khi thiếu hoa, và
Trời nắng mà ong dú ít bay có đáng lo? So sánh cách ong dú và ong mật phản ứng khi thiếu hoa, khi nóng, khi bị mở thùng, để người nuôi đọc cửa tổ đúng
Ong dú nhỏ con, bay gần nên kiếm ăn khác hẳn ong mật. Hiểu vì sao hoa dại quanh tổ là nguồn nền, vai trò của phấn hoa và cách đọc màu phấn ở cửa tổ.
Cùng sợ mưa nhưng ong dú và ong mật sống qua mưa dầm theo hai cách khác nhau. Hiểu kho bầu mật, chúa không bay được để khỏi áp nhầm kỹ thuật ong mật.
Ong dú khác ong mật ở cách trữ thức ăn và cách tự co đàn khi thiếu. Hiểu ba thứ đàn cần là mật, phấn, nhựa sẽ biết lúc nào cho ăn bổ sung có ích, lúc
Kiến thức nền về nghề nuôi ong nói chung, so sánh ong dú với ong mật và ong ruồi: khác nhau về tập tính, sản lượng, công chăm, đầu tư và đầu ra.